2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)

I.          7571 s. K. m.1- İhalenin Feshi Talebi

Kanunun 1.maddesindeki düzenleme: “İcra ve İflas Kanununun 134 üncü maddesinin ikinci fıkrasına birinci cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle ve dördüncü fıkrasına aşağıdaki cümleler eklenmiştir.

“Belirtilen kişiler dışında kalan kişilerce ihalenin feshinin talep edilmesi halinde mahkemece ihalenin feshi talebi dosya üzerinden ve kesin olarak reddedilir.”

“Teminatın veya üçüncü fıkra uyarınca yatırılması gereken harcın yatırılmaması veya eksik yatırılması suretiyle ihalenin feshinin talep edilmesi hâlinde mahkeme tebliğ edeceği muhtırada, iki haftalık kesin süre içinde teminatın veya harcın ikmal edilmesini, aksi hâlde ihalenin feshi talebinin dosya üzerinden kesin olarak reddedileceğini bildirir. Mahkeme, süresi içinde teminat veya harç ikmal edilmediği takdirde derhal ihalenin feshi talebini reddeder.”

       Sonuç olarak ihalenin feshini isteyebilecek kişilerin kapsamı netleştirilmiş ve bu sayılan kişiler dışında ihalenin feshinin talep edilmesi halinde uzun yargılamalara gerek olmaksızın mahkemenin duruşma açmaksızın dosya üzerinden ve kesin olarak davayı reddedeceği düzenlenmiştir. Ayrıca, fesih talep edenlerin ihale bedeli üzerinden %5 teminat yatırması ve nispi harcın yarısını peşin ödemesi zorunluluğunda mahkemece 2 haftalık süre verileceği ve bu süre içerisinde teminat veya harcın yatırılmaması halinde ihalenin feshi talebinin reddedileceği açıkça düzenlenmiştir.

     II.          7571 s. K. m.2- Tasarrufun iptalinde karşılıksız kazandırmalar

Kanunun 2.maddesindeki düzenleme ile borçlu tarafından alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla yapılan karşılıksız kazandırmaların kapsamı genişletilmiştir. Düzenleme şöyledir: “MADDE 278- Alışılmış hediyeler dışında, geçici veya kesin aciz belgesinin ya da aciz belgesi niteliğinde olan haciz tutanağının düzenlendiği yahut iflasın açıldığı tarihten önceki bir yıl içinde yapılan bütün bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar iptale tabidir.

Aşağıdaki tasarruflar bağışlama sayılır:

a) Gerçek değerine uygun olarak ivazlı olduğu ispatlanmadıkça altsoy ve üstsoy, üçüncü derece dâhil kan hısımları, son bir yıl içinde evlilik birliği sona ermiş olsa bile eşi ve üçüncü derece dâhil kayın hısımları, evlat edinenle evlatlık, ortak konutta yaşayan kişiler arasında yapılan tasarruflar.

b) Aksi ispatlanmadıkça, sözleşmenin yapıldığı sırada, kendi verdiği şeyin gerçek değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyatla kabul ettiği sözleşmeler.

c) Uygun bir karşılığın sağlandığı ispatlanmadıkça, borçlunun kendisine veya üçüncü bir kişi yararına ömür boyu gelir sözleşmesi ya da intifa hakkı tesis ettiği sözleşmeler yahut ölünceye kadar bakma sözleşmeleri.”

Kriter	Eski (2004 s. Kanun)	Yeni (11. Yargı Paketi)
Bağışlama Süresi	2 Yıl	1 Yıl
Kapsamdaki Kişiler	Sadece eş ve kan hısımları	+ Eski eş (son 1 yıl), + Ev arkadaşları
Karine Yapısı	Mutlak/Sert (Geri dönülmez gibi)	Aksini ispat mümkün (Esnek/Savunma hakkı odaklı)
Odak Noktası	İşlemin kendisi (Batıl)	İşlemin gerçekliği ve bedel dengesi (İvazlılık)

Genel bağışlamalar için süre, hacizden veya iflastan geriye doğru 2 yıl iken yeni düzenlemeye göre bu süre 1 yıla düşürüldü. Burada kanun koyucu alacaklının hakları ile borçlunun da tasarruf yetkisinin çok uzun süre “şüpheli” altında bırakılmamasını, yani mülkiyet hakkının korunmasını amaçlamaktadır.

Sadece mevcut eş ve 3. derece hısımlar sayılıyordu. “Boşanılan eş” veya “birlikte yaşanılan kişiler” metinde yoktu. Yeni düzenleme ile eski eş ve birlikte yaşanılan kişiler de bu kapsama dahil edilmiş ve bu yönüyle bağışlama kriteri genişletilmiştir. Örneğin, Borçlu, malını aynı evde yaşadığı ev arkadaşına devrettiğinde; eski yasada alacaklının “mal kaçırma kastını” ispatlaması çok zorken, yeni düzenleme ile, bu devir doğrudan “bağışlama sayılan hal” kapsamında yer aldı.

Eski düzenlemede tek tek sayılan kişilere yapılan devirler “bağışlama gibidir” denilerek batıl sayıyordu. Borçlunun “gerçekten değerini aldım” demesi uygulamada zordu. Ancak yeni düzenleme ile Borçluya veya üçüncü kişiye, işlemin gerçek bir satış olduğunu kanıtlama kapısını yasal olarak açık bırakıyor. Ayrıca eski düzenleme yalnızca “pek aşağı bir fiyat” ibaresi yer almaktaydı. Ancak bu fiyatın tespitinde belirsizliklere yol açmaktaydı. Yeni düzenleme ile “Gerçek değerine göre” ve “Aksi ispatlanmadıkça” vurgusu eklendi. Dolayısıyla Mahkemelerin sadece tapudaki satış bedeline değil, bilirkişi marifetiyle saptanan “gerçek değere” bakarak bir sonuca gitmesi gerekmektedir.

       III.          7571 s.K. m.3 – Parasal Sınır

Eski uygulamada, icra mahkemesinin verdiği bir kararın istinaf (m. 363) veya temyiz (m. 364) edilebilip edilemeyeceği belirlenirken kararın verildiği tarihteki parasal sınırlar dikkate alınıyordu. Yani parasal sınırın yükselmesiyle dosyasını istinaf edebilen taraflar yeni parasal sınır engeline takılıyorlar ve dosyayı üst mahkemeye taşıyamıyorlardı. Yeni düzenleme ile hukuki belirlilik ilkesinin ve mahkemeye erişim hakkının korunması amacıyla “2004 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“363 ve 364 üncü maddelerdeki parasal sınırların uygulanmasında şikâyet başvurusunun yapıldığı veya davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır.”

Sonuç olarak, dava açıldığı gün şartlar neyse, o şartlar davanın sonuna kadar geçerlidir. Parasal sınırların uygulanmasında, davanın açıldığı veya şikâyet başvurusunun yapıldığı tarihteki miktar taban alınacaktır.